Zespół Jelita Drażliwego

Zespół Jelita Drażliwego jest to choroba przewlekła o nieznanym pochodzeniu, która objawia się dolegliwościami bólowymi brzucha i zaburzeniem rytmu wypróżnień. Objawy te nie są uwarunkowane zmianami organicznymi ani biochemicznymi. Szacuje się, że te zaburzenia funkcji układu pokarmowego dotyczą co dziesiątego człowieka(źródło)1. Ponieważ nie ustalono pierwotnej przyczyny tej choroby, postępowanie w obrębie medycyny głównego nurtu koncentruje się na łagodzeniu jej objawów i ma ograniczoną skuteczność. Dlatego też pacjenci nierzadko szukając pomocy kierują się w stronę niestandardowych metod terapii. Medycyna Chińska, kładąca ogromny nacisk na personalizację zaleceń dietetycznych, ziołoterapię, a także uznająca czynniki emocjonalne jako istotną przyczynę chorób ma wiele do zaoferowania chorym cierpiącym z powodu Zespołu Jelita Drażliwego. Jedną z metod leczenia, zdobywającą rosnącą popularność jest akupunktura. 

Do niedawna dowody płynące z badań naukowych prowadziły do rozbieżnych wniosków. Opublikowany w 2012 roku raport naukowców z Bazy Cochrane wstrzymywał się przed jednoznacznymi wnioskami, aczkolwiek wyniki przeprowadzonych analiz wskazywały na skuteczność akupunktury przewyższającą zarówno stosowanie leków chemicznych, jak i brak leczenia(źródło)2.

Tymczasem nowsza, przeprowadzona niezwykle rygorystycznie, metaanaliza, opublikowana przez World Journal of Gastroenterology w lutym 2014 roku, do której włączono sześć randomizowanych, kontrolowanych placebo badań klinicznych, które uzyskały więcej niż 3 punkty w skali Jadad, wyraźnie wskazuje, że akupunktura daje znamienną statystycznie i istotną klinicznie kontrolę objawów Zespołu Jelita Drażliwego(źródło)3. Warto nadmienić, że po dwa z włączonych badań pochodziły ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, po jednym zaś z Kanady i z Chin.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie mechanizmy są zaangażowane w tak pozytywny wpływ akupunktury na zaburzenia funkcjonalne układu pokarmowego testowano rozmaite hipotezy. Badacze z Hong Kongu, w eksperymencie z wykorzystaniem funkcjonalnego Rezonansu Magnetycznego udowodnili, że łagodzenie objawów Zespołu Jelita Drażliwego zachodzi na drodze modulacji ścieżki serotoninowej w wyspie, w kresomózgowiu, a także wpływu na nastrój i afekt w wyższych centrach korowych poprzez ścieżkę wstępującą w jądrach wzgórza(źródło)4

W badaniu na modelu zwierzęcym wykazano z kolei istotny wpływ akupunktury na poziomy neuropeptydu Y we wzgórzu i somatostatyny  w tkance jelit(źródło)5. Inne badanie wykazało, że elektroakupunktura zmniejsza ekspresję Fos w jądrze grzbietowym szwu, w rogu tylnim rdzenia kręgowego oraz nabłonku jelit a także ekspresję serotoniny w pniu mózgu i rdzeniu kręgowym, co potwierdza rolę ścieżki serotoninowej w pozytywnej reakcji chorych na Zespół Jelita Drażliwego na akupunkturę(źródło)6.

W 2013 roku opublikowano metaanalizę, dotyczącą moksowania w Zespople Jelita Drażliwego, do której włączono 20 randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych obejmujących w sumie 1625 pacjentów(źródło)7. Wyniki tej metaanalizy wskazują na to, że moksowanie przynosi korzyści chorym cierpiącym z powodu Zespołu Jelita Drażliwego, aczkolwiek Autorzy opracowania zwracają uwagę na względnie wysokie ryzyko błędu (bias)

Ze względu na dużą przydatność kliniczną moksowania, a także popularność tej metody w krajach azjatyckich, bada się również mechanizmy jej oddziaływania na bóle trzewne. W eksperymentach na modelach zwierzęcych udowodniono, że redukuje ona przewlekły ból trzewny poprzez aktywację ścieżki serotoninowej i zmniejszenie koncentracji serotoniny w jelitach(źródło)8. Dowiedziono również, że moksowanie wpływa na zmniejszenie ekspresji mRNA dla kortykoliberyny – hormonu uwalniającego kortykotropinę (CRH) w podwzgórzu(źródło)9.  Kolejnym badanym na zwierzętach mechanizmem wyjaśniającym korzystny wpływ moksowania na objawy Zespołu Jelita Drażliwego jest aktywacja rdzeniowych dynorfin i systemu nocyceptyny/orfaniny –FQ(źródło)10

Jak wspomniano w artykule dotyczącym ekonomicznej zasadności akupunktury, w przypadku Zespołu Jelita Drażliwego akupunktura jako metoda dodatkowa leczenia okazuje się być ekonomicznie uzasadniona u pacjentów z największym nasileniem objawów(źródło)11.

POZIOM DOWODÓW
Poziom dowodów
BIBLIOGRAFIA

1 Choung RS, Locke GR 3rd. “Epidemiology of IBS.” Gastroenterol Clin North Am. 2011 Mar;40(1):1-10. doi: 10.1016/j.gtc.2010.12.006.

2 Manheimer E, Cheng K, Wieland LS, Min LS, Shen X, Berman BM, Lao L “Acupuncture for treatment of irritable bowel syndrome.” Cochrane Database Syst Rev. 2012 May 16;5:CD005111. doi: 10.1002/14651858.CD005111.pub3.

3 Chao GQ, Zhang S. “Effectiveness of acupuncture to treat irritable bowel syndrome: a meta-analysis” World J Gastroenterol. 2014 Feb 21;20(7):1871-7. doi: 10.3748/wjg.v20.i7.1871

4 Chu WC, Wu JC, Yew DT, Zhang L, Shi L, Yeung DK, Wang D, Tong RK, Chan Y, Lao L, Leung PC, Berman BM, Sung JJ. “Does acupuncture therapy alter activation of neural pathway for pain perception in irritable bowel syndrome?: a comparative study of true and sham acupuncture using functional magnetic resonance imaging” J Neurogastroenterol Motil. 2012 Jul;18(3):305-16. doi: 10.5056/jnm.2012.18.3.305. Epub 2012 Jul 10.

5 Zhu WL, Li Y, Wei HF, Ren XX, Sun J, Zhang LF, Zhu J. “Effect of electro-acupuncture at different acupoints on neuropeptide and somatostatin in rat brain with irritable bowel syndrome.” Chin J Integr Med. 2012 Apr;18(4):288-92. doi: 10.1007/s11655-011-0795-y. Epub 2012 Mar 30

6 Wu JC, Ziea ET, Lao L, Lam EF, Chan CS, Liang AY, Chu SL, Yew DT, Berman BM, Sung JJ. “Effect of electroacupuncture on visceral hyperalgesia, serotonin and fos expression in an animal model of irritable bowel syndrome.” J Neurogastroenterol Motil. 2010 Jul;16(3):306-14. doi: 10.5056/jnm.2010.16.3.306. Epub 2010 Jul 26

7 Park JW, Lee BH, Lee H. “Moxibustion in the management of irritable bowel syndrome: systematic review and meta-analysis” BMC Complement Altern Med. 2013 Oct 2;13:247. doi: 10.1186/1472-6882-13-247

8 Zhou EH, Liu HR, Wu HG, Shi Y, Wang XM, Tan LY, Yao LQ, Zhong YS, Jiang Y, Zhang LL “Suspended moxibustion relieves chronic visceral hyperalgesia via serotonin pathway in the colon” Neurosci Lett. 2009 Feb 20;451(2):144-7. doi: 10.1016/j.neulet.2008.12.026. Epub 2008 Dec 24

9 Zhou EH, Wang XM, Ding GH, Wu HG, Qi L, Liu HR, Zhang SJ. “Suspended moxibustion relieves chronic visceral hyperalgesia and decreases hypothalamic corticotropin-releasing hormone levels.” World J Gastroenterol. 2011 Feb 7;17(5):662-5. doi: 10.3748/wjg.v17.i5.662

10 Qi L, Liu HR, Yi T, Wu LY, Liu XR, Zhao C, Shi Y, Ma XP, Wu HG “Warming Moxibustion Relieves Chronic Visceral Hyperalgesia in Rats: Relations to Spinal Dynorphin and Orphanin-FQ System.” Evid Based Complement Alternat Med. 2013;2013:920675. doi: 10.1155/2013/920675. Epub 2013 Mar 16

11 Stamuli E, Bloor K, MacPherson H, Tilbrook H, Stuardi T, Brabyn S, Torgerson D. “Cost-effectiveness of acupuncture for irritable bowel syndrome: findings from an economic evaluation conducted alongside a pragmatic randomised controlled trial in primary care.” BMC Gastroenterol. 2012 Oct 24;12:149. doi: 10.1186/1471-230X-12-149

O AUTORZE