Arytmie, czyli zaburzenia w regularności skurczów mięśnia sercowego są uciążliwymi dla pacjentów chorobami, mogą też stanowić zagrożenie życia. 

Już w 2008 wydrukowano przegląd dostępnych wówczas wyników ośmiu kontrolowanych badań klinicznych, stwierdzając, że 87% do 100% pacjentów wracało po zabiegu akupunktury do normalnego rytmu zatokowego, co wydaje się świadczyć o tym, że akupunktura jest skuteczną metodą leczenia przynajmniej niektórych arytmii(source)1.

Opublikowane niedawno badanie wskazuje również na skuteczność akupunktury w zapobieganiu nawrotom migotania przedsionków u pacjentów po elektrycznej kardiowersji(source)2 W badaniu tym skuteczność akupunktury była podobna do skuteczności farmakoterapii Amiodaronem (35% nawrotów w grupie akupunktury i 27% w grupie Amiodaronu) i znamiennie większa niż grupy kontrolnej (54% nawrotów) jak również akupunktury pozorowanej (69% nawrotów)

Pojawiły się w piśmiennictwie doniesienia, jakoby elektroakupunktura mogła zaburzać pracę rozruszników serca(source)3, aczkolwiek opisano też przypadek pacjenta z Grecji, u którego elektroakupunktura okazała się bezpieczną interwencją(source)4.

Ważnym parametrem, związanym z akcją serca jest zmienność rytmu zatokowego (HRV). Co prawda jeszcze niedawno trudno było się jednoznacznie wypowiedzieć na temat wpływu akupunktury na ten parametr(source)5, jednak już trzy lata później, po włączeniu wyników kolejnych badań klinicznych potwierdzono rolę akupunktury w jego poprawie(source)6

POZIOM DOWODÓW
Poziom dowodów
Zaburzenia rytmu serca - mechanizmy

Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornii opublikowali niedawno niezwykle interesującą analizę molekularnych mechanizmów wyjaśniających antyarytmiczne działanie akupunktury(source)7. Autorzy drobiazgowo opisali wyniki licznych eksperymentów przeprowadzonych na modelach zwierzęcych, rysując drobiazgowy obraz połączeń neuronalnych odpowiedzialnych za wpływ akupunktury zarówno na skurcze dodatkowe wywoływane drażnieniem podwzgórza, jak również bradykardię wywoływaną pobudzeniem nerwu błędnego.

Akupunktura zapobiega nawrotom migotania przedsionków po elektrycznej kardiowersji:

Nawroty:

Mechanizm hamowania skurczów dodatkowych jest złożony. Akupunktura w puncie  O-6, leżącym nad nerwem pośrodkowym, lub w punkcie Ż-36 położonym nad nerwem strzałkowym głębokim powoduje pobudzenie neuronów w jądrze łukowatym podwzgórza i w brzusznej części  istoty szarej okołowodociągowej (vPAG), co skutkuje aktywacją neuronów w jądrach szwu. Neurony z jąder szwu hamują współczulne centrum w strefie presyjnej rdzenia kręgowego (rVLM)  za pomocą serotoniny i GABA. Co więcej, udowodniono istnienie bezpośrednich połączeń neuronalnych między jądrem łukowatym a strefą presyjną rdzenia, które hamują jej działanie dzięki opioidom. Wpływ na strefę presyjną pozwala regulować akcję serca zapobiegając skurczom dodatkowym.

W przypadku bradykardii, akupunktura w punkcie PŻ-37, lub drażnienie nerwu strzałkowego powierzchownego,  powoduje aktywację neuronów w strefie presyjnej rdzenia przedłużonego (rVLM), które z kolei za pośrednictwem endogennych opioidów i GABA hamują postsynaptycznie wrażliwe na baroreceptory neurony w jądrze grzbietowym nerwu błędnego (DVN) i jądrze dwuznacznym (NA), co z kolei zmniejsza aktywność nerwu błędnego i w efekcie bradykardię.

Kontrola

Fałszywa akupunktura

Akupunktura

Amiodaron

BIBLIOGRAFIA

1 VanWormer AM, Lindquist R and Sendelbach SE. „The effects of acupuncture on cardiac arrhythmias: a literature review.” Heart Lung 37 (2008): 425-431.

2 Lomuscio A, Belletti S, Battezzati PM, Lombardi F. „Efficacy of acupuncture in preventing atrial fibrillation recurrences after electrical cardioversion. Journal of cardiovascular electrophysiology”. Mar 2011;22(3):241-247

3 Fujiwara H, Taniguchi K, Takeuchi J, Ikezono E: „The influence of low frequency acupuncture on a demand pacemaker.” Chest 1980; 78:96-97.

4 Vasilakos DG, Fyntanidou BP: „Electroacupuncture on a patient with pacemaker: a case report”. Acupunct Med 2011; 29(2):152-3.

5 Lee S, Lee MS, Choi J-Y, Lee S-W, Jeong S-Y, Ernst E. „Acupuncture and heart rate variability: a systematic review.” Auton Neurosci. 2010;155:5-13

6 Anderson B, Nielsen A, McKee D, Jeffres A, Kligler B. „Acupuncture and heart rate variability: a systems level approach to understanding mechanism.” Explore (NY). 2012 Mar-Apr;8(2):99-106.

7 Li P, Tjen-A-Looi SC. „Mechanism of the inhibitory effect of electroacupuncture on experimental arrhythmias.” J Acupunct Meridian Stud. 2013 Apr;6(2):69-81

O AUTORZE