W ostatnich latach jakość nasienia ulega systematycznemu pogorszeniu [potrzebny cytat]. Ze względu na ograniczone możliwości uzyskania skutecznej pomocy w obrębie systemu opieki zdrowotnej, pacjenci często szukają rozwiązań swojego problemu w alternatywnych i komplementarnych formach terapii. Jedną z nich jest akupunktura. W odróżnieniu od wielu innych metod, akupunktura jest coraz częściej akceptowana przez lekarzy jako metoda podlegająca naukowej ewaluacji. Co prawda obecny stan badań nad skutecznością i mechanizmami akupunktury w leczeniu zaburzeń produkcji nasienia można określić jako wstępny, za względu na niewielkie ilości przebadanych pacjentów, wyniki przeprowadzanych dotychczas eksperymentów są zachęcające, pojawiają się również badania z dziedzin nauk podstawowych, dające pierwsze wskazówki co do mechanizmów wpływu akupunktury na poprawę parametrów nasienia u mężczyzn.

POZIOM DOWODÓW
Poziom dowodów
Zaburzenia produkcji nasienia - skuteczność

W 2003 roku opublikowano wyniki eksperymentu brazylijskich badaczy, którzy stosowali akupunkturę i rozgrzewanie punktów akupunkturowych za pomocą piołunu chińskiego (Artemisia) u pacjentów z zaburzeniami koncentracji, ruchliwości i/lub morfologii nasienia(źródło)1. W porównaniu z grupą kontrolną, w której również wykonywano zabiegi akupunktury i moksowania, ale w innych punktach), w grupie badanej uzyskano znamienne zwiększenie procentowego udziału prawidłowych plemników w próbkach nasienia. Badanie było przeprowadzone tylko na 19 pacjentach, a zatem wnioski należy traktować jako wstępne.

Doktor Stefan Dieterle ze współautorami opublikowali w 2009 roku artykuł opisujący ich badanie wpływu akupunktury na parametry nasienia u mężczyzn z oligoastenozoospermią(źródło)2 W porównaniu z grupą kontrolną, w której stosowano niepenetrujące igły placebo, uzyskano znamienną poprawę ruchomości plemników we wszystkich kategoriach. Nie stwierdzono natomiast poprawy koncentracji ani objętości nasienia.

Również w 2009 roku zespół izraelskich badaczy opublikował pracę opisującą skuteczność akupunktury u pacjentów z zapaleniami w obrębie genitaliów(źródło)3. Do badania zakwalifikowano 39 chorych, którzy zgłosili się do leczenia akupunkturą z powodu niepłodności.  Akupunkturę wykonywano zgodnie z rozpoznaniami według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej (TCM). U połowy z 34 pacjentów, którzy wyjściowo cechowali się podwyższoną temperaturą moszny uzyskano jej znamienne obniżenie. Wszyscy pacjenci, u których uzyskano poprawę chorowali na choroby zapalne w obrębie narządów płciowych. U 88% pacjentów z tej podgrupy poprawiły się parametry nasienia. Autorzy wnioskują, że u pacjentów chorujących na choroby zapalne genitaliów, z podwyższoną temperaturą moszny, akupunktura powoduje obniżenie temperatury moszny i poprawę parametrów nasienia. Co więcej, sugerują, że dłuższy czas terapii mógłby wpłynąć korzystnie na stan również tych chorych, u których występowały złożone etiologie niepłodności, a podwyższenie temperatury moszny było większe niż u grupy, w której zanotowano korzystne efekty.

Poprawa parametrów nasienia

Wpływ akupunktury na jakość nasienia u mężczyzn z chorobami zapalnymi w obrębie narządów płciowych.

Zaburzenia produkcji nasienia - mechanizmy

Akupunktura skutkuje obniżeniem temperatury moszny u mężczyzn chorujących na zapalne choroby układu płciowego. Efekt ten jest skorelowany z poprawą jakości ich nasienia. Prawdopodobny mechanizm obejmuje poprawę przepływu krwi w tętnicy jądrowej , poprawę wymiany termicznej, zmniejszenie lokalnego metabolizmu, zmniejszenie zapotrzebowania na tlen, przerwanie procesów peroksydacji  i w rezultacie zwiększenie produkcji nasienia(źródło)4.

W 2005 roku opublikowano kolejny interesujący artykuł(źródło)5 opisujący wpływ akupunktury na budowę plemników.  W wyniku przeprowadzanych zabiegów poprawiły się następujące aspekty:

We wnioskach Autorzy stwierdzają, że akupunktura jest mało inwazyjną techniką poprawiającą morfologię nasienia.

Przepływ krwi w tętnicy jądrowej jest kolejnym parametrem biologicznym, skorelowanym z płodnością u mężczyzn, w przypadku którego udowodniono specyficzność punktów akupunkturowych. Doktor Yusuf Ozgur Cakmak wraz z zespołem wykazali, że stymulacja punktu Ż-29, tradycyjnie wpływającego na płodność, za pomocą elektroakupunktury powoduje zwiększenie przepływu krwi w tętnicy jądrowej(źródło)6. Efektu takiego nie uzyskano za pomocą stymulacji punktu Ż-25, tradycyjnie związanego z trawieniem.   

Chińscy badacze zaproponowali kolejny eksperyment sprawdzając na modelu zwierzęcym jak akupunktura wpływa na spermatogenezę u szczurów, u których produkcja nasienia została zaburzona ciepłem(źródło)7. W wyniku zastosowanej  akupunktury uzyskano normalizację poziomu inhibiny B, co wiąże się z funkcją  komórek Sertoliego, a także zwiększenie proliferacji gamet, co oznacza, że akupunktura poprawia spermatogenezę. W oparciu o wyniki tego eksperymentu, a także dostępnych badań z dziedzin podstawowych Autorzy zaproponowali neuroendokrynnego mechanizmu działania akupunktury: 

Akupunktura zwiększa ilość neuronów wydzielających gonadoliberynę(źródło)8  (GnRH). Prawdopodobnie wpływa to na zwiększenie wydzielania FSH, co z kolei pobudza produkcję folistatyny i inhibiny. W rezultacie pobudzana jest przemiana gonocytów w spermatogonia, a także różnicowanie spermatocytów do spermatyd.

Prawidłowe położenie akrosomu
Przed akupunkturą 70%
Po akupunkturze 78%

Wzrost o 12%

Prawidłowy kształt akrosomu
Przed akupunkturą 22%
Po akupunkturze 38%

Wzrost o 72%

Prawidłowy kształt jądra
Przed akupunkturą 30%
Po akupunkturze 43%

Wzrost o 42%

Prawidłowe włókna dodatkowe
Przed akupunkturą 34%
Po akupunkturze 49%

Wzrost o 44%

Prawidłowa osłonka włóknista
Przed akupunkturą 33%
Po akupunkturze 41%

Wzrost o 24%

Prawidłowy kształt aksonemy
Przed akupunkturą 63%
Po akupunkturze 68%

Wzrost o 6%

BIBLIOGRAFIA

1 Gurfinkel E et al. „Effects of acupuncture and moxa treatment in patients with semen abnormalities” Asian J Androl 2003 Dec; 5: 345-348

2 Stefan Dieterle et al. „A prospective randomized placebo-controlled study of the effect of acupuncture in infertile patients with severe oligoasthenozoospermia” Fertility and Sterility Vol. 92, No. 4, October 2009

3 Siterman S et al. „Success of acupuncture treatment in patients with initially low sperm output is associated with a decrease in scrotal skin temperature” Asian Journal of Andrology (2009) 11: 200–208.

4 Siterman S et al. „Success of acupuncture treatment in patients with initially low sperm output is associated with a decrease in scrotal skin temperature” Asian Journal of Andrology (2009) 11: 200–208.

5 Jian Pei et al. „Quantitative evaluation of spermatozoa ultrastructure after acupuncture treatment for idiopathic male infertility” Fertility and Sterility Vol. 84, No. 1, July 2005

6 Cakmak YO „Point- and frequency-specific response of the testicular artery to abdominal electroacupuncture in humans” Fertil Steril. 2008 Nov;90(5):1732-8

7 Jing Gao et al. „Electroacupuncture enhances spermatogenesis in rats after scrotal heat treatment” Spermatogenesis 2:1, 1–10; January/February/March 2012;

8 Lee SW, Liong ML, Yuen KH, Leong WS, Chee C, Cheah PY, Choong WP, Wu Y, Khan N, Choong WL, Yap HW, Krieger JN. Acupuncture versus sham acupuncture for chronic prostatitis/chronic pelvic pain. Am J Med . 2008;121:79.e1–e7

O AUTORZE