We wnętrzu żołądka, szczególnie podczas przyjmowania posiłków  panuje wyjątkowo kwaśne środowisko umożliwiające trawienie. W warunkach fizjologicznych ruch pokarmu odbywa się z ust, przez gardło i przełyk w kierunku żołądka. W dolnej części przełyku znajduje się pierścieniowate zgrubienie warstwy mięśniowej w ścianie, które nazywane jest dolnym zwieraczem przełyku. Jego zadaniem jest zapobieganie cofaniu się do przełyku kwaśnej treści żołądkowej, która drażniłaby delikatną błonę śluzową. Refluks żołądkowo-przełykowy powstaje w sytuacji kiedy do takiego zarzucania treści jednak dochodzi. Poza nieprzyjemnymi i uciążliwymi objawami w postaci zgagi, czy bólu w klatce piersiowej, istotne są możliwe powikłania refluksu w postaci zwężenia przełyku, powstania owrzodzeń, które z kolei mogą prowadzić do krwawień i perforacji ściany przełyku. Choroba refluksowa zwiększa również kilkukrotnie ryzyko pojawienia się różnych rodzajów nowotworów przełyku.

Wobec powyższego ważne jest zapobieganie i leczenie choroby refluksowej przełyku. Standardowym postępowaniem u osób, w leczeniu których pojedyncza dawka inhibitora pompy protonowej nie jest wystarczająco skuteczna jest podwojenie dawki leku. W badaniu przeprowadzonym przez zespół Dickmana udowodniono, że w tej sytuacji skuteczniejsze jest dodanie akupunktury do podstawowej dawki(źródło)1. W dyskusji nad przyczynami takiej skuteczności akupunktury Autorzy zauważają, że proste zmniejszenie wydzielania soku żołądkowego nie byłoby wystarczające dla uzyskania takiego efektu. Postulują więc inne mechanizmy działania akupunktury takie jak zwiększenie ruchomości żołądka i przełyku, a także zmniejszenie odczuwania bólu. Dodatkowo udowodniono, że akupunktura u pacjentów z dyspepsją przyspiesza proces opróżniania żołądka z treści pokarmowej(źródło)2.

Kolejnym mechanizmem wyjaśniającym skuteczność akupunktury w leczeniu choroby refluksowej jest jej wpływ na przejściowe rozluźnienia dolnego zwieracza przełyku. We wstępnym doniesieniu opublikowanym przez zespół australijskich badaczy obserwowano, że elektroakupunktura w punkcie Pc-6 zmniejsza ilość przejściowych rozluźnień tego mięśnia średnio o 40 % z 6/godz do 3,5/godz(źródło)3. Efekt ten prawdopodobnie nie jest uzyskiwany z wykorzystaniem receptorów μ– opioidowych, ponieważ nie ustępuje po podaniu naloksonu. 

W interesującym badaniu przeprowadzonym na modelu zwierzęcym potwierdzono wpływ elektroakupunktury na zmniejszenie częstości rozluźniania dolnego zwieracza przełyku(źródło)4. Autorzy opisują kompleksowy wpływ akupunktury na pień mózgu, mediowany przez tlenek azotu, receptory dla cholecystokininy i receptory μ– opioidowe, co odróżnia to badanie od poprzedniego.

POZIOM DOWODÓW
Poziom dowodów
BIBLIOGRAFIA

1 Dickman R, Schiff E, Holland A, Wright C, Sarela SR, Han B, Fass R „Clinical trial: acupuncture vs. doubling the proton pump inhibitor dose in refractory heartburn” Aliment Pharmacol Ther. 2007 Nov 15;26(10):1333-44. Epub 2007 Sep 17.

2 Xu S, Hou X, Zha H, Gao Z, Zhang Y, Chen JD „Electroacupuncture accelerates solid gastric emptying and improves dyspeptic symptoms in patients with functional dyspepsia.” Dig Dis Sci. 2006 Dec;51(12):2154-9. Epub 2006 Nov 3.

3 Zou D, Chen WH, Iwakiri K, Rigda R, Tippett M, Holloway RH. „Inhibition of transient lower esophageal sphincter relaxations by electrical acupoint stimulation.” Am J Physiol Gastrointest Liver Physiol. 2005 Aug;289(2):G197-201. Epub 2005 Apr 14

4 Wang C, Zhou DF, Shuai XW, Liu JX, Xie PY. „Effects and mechanisms of electroacupuncture at PC6 on frequency of transient lower esophageal sphincter relaxation in cats.” World J Gastroenterol. 2007 Sep 28;13(36):4873-80

O AUTORZE