Kserostomia – suchość śluzówki jamy ustnej w wyniku uszkodzenia ślinianek

Suchość w obrębie jamy ustnej występuje w przebiegu różnych chorób i stanów. Szczególnym jej przypadkiem jest zbyt mała ilość śliny wynikająca ze zniszczenia ślinianek jako powikłania radioterapii nowotworów w obrębie głowy i szyi. Rozwój współczesnej onkologii skutkuje systematycznym powiększaniem się grupy pacjentów cierpiących z powodu kserostomii. 

Okazuje się, że akupunktura jest skuteczną metodą leczenia tego stanu. Już w 2008 roku opublikowano wstępne doniesienie brazylijskich badaczy o korzystnym wpływie akupunktury na produkcję śliny u chorych z kserostomią w wyniku radioterapii(źródło)1 Zespół ten kontynuował badania i trzy lata później w „Brazilian Oral Research” wydrukowano kolejny artykuł, tym razem opisujący akupunkturę jako skuteczną metodę zapobiegania wystąpieniu kserostomii(źródło)2. Niezależnie od wspomnianych badań, podobne efekty uzyskali amerykańscy badacze pracujący w Chinach. W dobrze zaprojektowanym, kontrolowanym placebo eksperymencie, uzyskali oni za pomocą akupunktury znamienną poprawę jakości życia pacjentów mierzonej kwestionariuszami XQ i MDASI-HN(źródło)3. Kolejne randomizowane badanie, ARIX,  przeprowadzono w Wielkiej Brytanii, dowodząc że akupunktura jest skuteczniejsza od edukacji w zakresie higieny jamy ustnej(źródło)4 Wyniki tego badania zostały opublikowane w 2013 roku w „Annals of Oncology”

Mechanizmy wpływu akupunktury na produkcję śliny przez ślinianki zniszczone w wyniku radioterapii nie jest dobrze poznany. Wiadomo do tej pory, że akupunktura znacząco zwiększa miejscowy przepływ krwi w skórze nad śliniankami(źródło)5. Zbadano również, że akupunktura skutkuje zwiększonym wydzielaniem do śliny Wazoaktywnego Peptydu Jelitowego (VIP)(źródło)6 , a także białka związanego z genem kalcytoniny (CGRP)(źródło)7

POZIOM DOWODÓW
Poziom dowodów
BIBLIOGRAFIA

1 Braga FP1, Sugaya NN, Hirota SK, Weinfeld I, Magalhães MH, Migliari DA. „The effect of acupuncture on salivary flow rates in patients with radiation-induced xerostomia.” Minerva Stomatol. 2008 Jul-Aug;57(7-8):343-8.

2 Braga FP1, Lemos Junior CA, Alves FA, Migliari DA. „Acupuncture for the prevention of radiation-induced xerostomia in patients with head and neck cancer.” Braz Oral Res. 2011 Mar-Apr;25(2):180-5.

3 Meng Z1, Kay Garcia M, Hu C, Chiang J, Chambers M, Rosenthal DI, Peng H, Wu C, Zhao Q, Zhao G, Liu L, Spelman A, Lynn Palmer J, Wei Q, Cohen L. „Sham-controlled, randomised, feasibility trial of acupuncture for prevention of radiation-induced xerostomia among patients with nasopharyngeal carcinoma.” Eur J Cancer. 2012 Jul;48(11):1692-9. doi: 10.1016/j.ejca.2011.12.030. Epub 2012 Jan 28

4 Simcock R1, Fallowfield L, Monson K, Solis-Trapala I, Parlour L, Langridge C, Jenkins V; ARIX Steering Committee. „ARIX: a randomised trial of acupuncture v oral care sessions in patients with chronic xerostomia following treatment of head and neck cancer.” Ann Oncol. 2013 Mar;24(3):776-83. doi: 10.1093/annonc/mds515. Epub 2012 Oct 25

5 Blom M, Lundeberg T, Dawidson I, Angmar-Mansson B. „Effects on local blood flux of acupuncture stimulation used to treat xerostomia in patients suffering from Sjogren’s syndrome”. J Oral Rehabil. 1993; 20(5):541–548

6 Dawidson I, Angmar-Mansson B, Blom M, Theodorsson E, Lundeberg T. „Sensory stimulation (acupuncture) increases the release of vasoactive intestinal polypeptide in the saliva of xerostomia sufferers”. Neuropeptides. 1998; 32(6):543–548

7 Dawidson I, Angmar-Mansson B, Blom M, Theodorsson E, Lundeberg T. „Sensory stimulation (acupuncture) increases the release of calcitonin gene-related peptide in the saliva of xerostomia sufferers”. Neuropeptides. 1999; 33(3):244–250.

O AUTORZE