Streszczenie

Akupunktura jest metodą leczenia wywodzącą się ze starożytnego chińskiego systemu medycyny. W ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat była ona przedmiotem naukowych badań, w których udowodniono jej skuteczność w leczeniu wielu chorób współczesnych społeczeństw Zachodu. Żeby dana interwencja medyczna została zintegrowana ze współczesnymi systemami medycznymi musi być nie tylko skuteczna ale też bezpieczna dla pacjentów. Skuteczność akupunktury jest zaskakująca, ale jej profil bezpieczeństwa daleko przewyższa jakiekolwiek oczekiwania. Jeśli chodzi o bezpieczeństwo żaden sposób leczenia znany współczesnej medycynie nie może się równać z akupunkturą. Artykuł zaprezentowany poniżej omawia bezpieczeństwo akupunktury jak również najistotniejsze aspekty badań na tym polu.

WSPÓŁCZESNE BADANIA NAD BEZPIECZEŃSTWEM AKUPUNKTURY

Przeprowadzane w ostatnich latach badania kliniczne dowodzą skuteczności akupunktury w leczeniu wielu chorób, a badania z dziedzin podstawowych poszerzają wiedzę dotyczącą mechanizmów działania tej fascynującej metody leczenia. W procesie podejmowania świadomych decyzji dotyczących leczenia, poza skutecznością i zrozumieniem mechanizmów działania danej metody, istotnym aspektem jest oczywiście jej bezpieczeństwo.

Badacze prowadzący kontrolowane badania kliniczne obserwują rozmaite aspekty zdrowia swoich pacjentów, notują i raportują również wszelkie działania niepożądane stosowanych leków czy interwencji medycznych. Nie inaczej jest w przypadku akupunktury. Zgodnie z protokołami badań klinicznych, w czasie obserwacji pacjentów po badaniu (tzw follow up), trwającej od kilku miesięcy do kilku lat zgłaszane są wszelkie zdarzenia niepożądane, związane i nie związane z prowadzonym leczeniem. Gromadzone w ten sposób dane można następnie wykorzystać w analizie bezpieczeństwa.

Kontrolowane badania podlegają rygorystycznym procedurom ich zgłaszania, w których określa się nasilenie objawu, czas jego trwania, skutki, a także związek z zastosowanym leczeniem. Te drugie to opisy sytuacji klinicznych, które zwróciły szczególną uwagę praktyka. Ich treść opiera się wyłącznie na osobistych przekonaniach i doświadczeniach autorów, a więc nie mają znaczącej wartości naukowej

Należy wyraźnie rozgraniczyć dane systematycznie pozyskiwane zgodnie z protokołem kontrolowanych badań klinicznych od anegdotycznych opisów przypadków, których wartość naukowe jest znikoma.

WYNIKI BADAŃ NAD BEZPIECZEŃSTWEM AKUPUNKTURY

W 2006 opublikowano analizę bezpieczeństwa akupunktury autorstwa brytyjskiego badacza, Adriana White’a (źródło)1, w której przedstawił on wyniki dwóch prospektywnych badań przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii w latach 1998-2000.

Przebadano 66 229 zabiegów wykonywanych w różnych klinikach, przez różnych terapeutów. W tej liczbie nie zgłoszono żadnego zdarzenia niepożądanego spełniającego definicję poważnego zdarzenia niepożądanego (SAE).

W badaniu SAFA zgłoszono w sumie 2178 zdarzeń niepożądanych na 31 822 zabiegi (7%), a badaniu York 4528 zdarzeń na 34 407 zabiegów (13%) Różnica wynika, przynajmniej w części, z przyjętej metodologii i rozszerzonego zakresu zgłaszanych zdarzeń, które w badaniu York obejmowały na przykład poczucie zmęczenia u pacjenta.

W analizie częstości zgłaszanych zdarzeń, White podaje, że najczęściej występującymi były:

  • poczucie zmęczenia – 3%
  • krwawienie, lub siniec – 3%
  • zaostrzenie objawów – 2%
  • ból przy nakłuciu – 1%
W tym samym artykule, White opisuje również wyniki innych prac opisujących bezpieczeństwo akupunktury. W sumarycznej tabeli analizuje poważne działania niepożądane.

Na 4 441 103 zabiegi zgłoszono 11 (słownie jedenaście!) poważnych zdarzeń niepożądanych.

Wśród nich najczęściej występującym była odma opłucnowa (7 / 4 441 103 zabiegi) i złamanie igły w ciele pacjenta (2 / 4 441 103 zabiegi) Te liczby czynią z akupunktury najbezpieczniejszą interwencję zabiegową znaną współczesnej medycynie.

Jeśli przedstawiony profil bezpieczeństwa porówna się na przykład z poważnymi działaniami ubocznymi niesterydowych leków przeciwzapalnych i ilością zgonów z nimi związanych, bezpieczeństwo akupunktury staje się tym bardziej zadziwiające. Pod jednym wszakże warunkiem: akupunktura musi być wykonywana przez wykwalifikowanych specjalistów, posługujących się diagnozą opartą na medycynie chińskiej.

ODPOWIEDNIE WYKSZTAŁCENIE KLUCZEM DO BEZPIECZNEJ AKUPUNKTURY

Odpowiednie wykształcenie akupunkturzystów jest niezbędnym warunkiem zapewnienia bezpieczeństwa pacjentom korzystającym z tej metody. Ten wniosek jest potwierdzany nawet przez autorów zdecydowanie nieprzychylnych akupunkturze.

2011 roku, prestiżowy „Pain” wydrukował artykuł Edzarda Ernsta poddający w wątpliwość zarówno skuteczność, jak i bezpieczeństwo akupunktury(źródło)2. Autor poszukiwał w piśmiennictwie wszelkich opisów przypadków powikłań, które by można przypisać akupunkturze. Znalazł ich !!?? pochodzących głównie z egzotycznych krajów, w których akupunktura wykonywana jest przez niewykształcony personel, w warunkach higienicznych urągających wszelkim standardom. Akupunktura wykonywana w taki sposób może, rzecz jasna, nieść ryzyko transmisji chorób zakaźnych, czy punkcji niektórych struktur anatomicznych. Co ważne, tego typu powikłań łatwo uniknąć. Z tego powodu tak istotna jest odpowiednia jakość kształcenia akupunkturzystów.

Żeby pacjenci i lekarze mogli świadomie podejmować korzystne decyzje terapeutyczne należy rozważyć bezpieczeństwo akupunktury w świetle przedstawionych argumentów i wyników badań. Dane z kontrolowanych badań klinicznych wyraźnie wskazują, że akupunktura stosowana przez wykwalifikowanych terapeutów jest jedną z najbezpieczniejszych metod leczenia. Częstość występowania poważnych działań niepożądanych jest tak niska, że dla naukowca zaniedbywalna. Można jednak przyznać rację Ernstowi, że nawet jedno zdarzenie niepożądane, któremu można zapobiec, jest warte dyskusji.

JAK ZAPOBIEGAĆ NAWET TAK RZADKIM ZDARZENIOM NIEPOŻĄDANYM?

Najczęściej, choć niezwykle rzadko, występującymi zdarzeniami niepożądanymi są odma opłucnowa, złamanie igły w ciele pacjenta, transmisja chorób zakaźnych, krwiak, bądź krwawienie w miejscu nakłucia, brak skuteczności, pogorszenie objawów, zawroty głowy.

Wszystkim tym zdarzeniom można stosunkowo łatwo zapobiec:

  • Odma opłucna i ewentualna punkcja innego narządu (naczynia, pęcherza moczowego, osierdzia) – zapobiega im dobra nauka anatomii i fizjologii człowieka w procesie kształcenia akupunkturzystów.
  • Złamanie igły w ciele pacjenta: wystarczy korzystać z nowoczesnych igieł akupunkturowych. Techniczny rozwój umożliwia współcześnie produkcję igieł akupunkturowych wysokiej jakości ze stali zapewniającej elastyczność gwarantującą bezpieczeństwo pacjenta. Igły akupunkturowe muszą być stosowane jednorazowo, a następnie utylizowane zgodnie z przepisami, co skutecznie zapobiega ewentualnej transmisji chorób zakaźnych.
  • Krwiaki bądź krwawienia w miejscu nakłucia – odpowiednia technika nakłucia i usuwania igły zwykle zabezpiecza przed krwiakiem, chyba że skrwawienie punktu jest intencją wykonującego zabieg, jako jedna z technik powszechnie używanych w akupunkturze.
  • Jeśli chodzi o nudności, zawroty głowy, brak skuteczności, czy wręcz zwiększenie objawów to zdarzenia te występują głównie w przypadku niewłaściwie postawionej diagnozy. Żeby uniknąć tych działań, akupunkturzysta musi posiadać wiedzę i umiejętności z zakresu diagnozy według zasad Tradycyjnej Medycyny Chińskiej. Pozwala to na niezwykle precyzyjną personalizację zabiegu i dostosowanie go do stanu konkretnego pacjenta, a w efekcie znaczne zwiększenie skuteczności i bezpieczeństwa.
problemy_i_rozwiazania_dla_bezpiecznej_akupunktury.png

BIBLIOGRAFIA

1 White A. „The safety of acupuncture – evidence from the UK” Acupuncture in Medicine 2006;24(Suppl):S53-57.

2 E. Ernst, Myeong Soo Lee, Tae-Young Choi „Acupuncture: Does it alleviate pain and are there serious risks? A review of reviews” Pain 152 (2011) 755–764

O AUTORZE